Сӧдергран, Эдит: различия между версиями

Нет изменений в размере ,  10 лет назад
м
Замена символов (Lat → Cyr)
м
м (Замена символов (Lat → Cyr))
[[File:Edith Sodergran.jpg|thumb|right|Эдит Сӧдергран, 1918]]
'''Эдит Сӧдергран''' (''Edith Södergran'', 04.04.1892 – 24.06.1923) — туан йӹлмӹжӹ швед, шачашыжы Петербургышты шачын дäдӓ Финляндиштӹ ӹлен, тӹтшок колен. Скандинавиштӹ модернизм йӧн доно сирӹшӹ поэтвлäлäнпоэтвлӓлӓн кого пример ылын, лӹмӹнок Суомиштӹ модернизм йӧн доно сирӹшӹ поэтвлäлäнпоэтвлӓлӓн кого инспирацим пуэн. Шоды цер (туберкулёз) доно церлäненцерлӓнен, шукы жеп Швейцариштӹ санаторивлäштӹсанаторивлӓштӹ ылын (1911-1914).
 
== Поэтессын пäшäжӹпӓшӓжӹ ==
ПӹтäришПӹтӓриш книгäжӹкнигӓжӹ ”Лыдышвлä””Лыдышвлӓ” (Dikter, 1916) маналтеш, кышты цилäцилӓ лыдышыжок ош лыдыш (ирӹкэн лыдыш) йӧн доно сирӹмӹ ылыт. Потессын пын лӹвецӹнжӹ вараракшы техень лыдыш погымвлäпогымвлӓ лактӹнӹт: ”Сентябрь лира” (Septemberlyra, 1918), ”Роза алтарь” (Rosenaltaret, 1919) дäдӓ ”Толшашын ӹмӹлжӹ” (Rosenaltaret, 1920), ”Мӱлäндӹ”Мӱлӓндӹ, кыды уке” (Landet som icke är, 1925). С.-ын лыдышвлäжӹмлыдышвлӓжӹм пӹтäришпӹтӓриш гäнäгӓнӓ ”Цикмä””Цикмӓ” журналын 2007-шӹ иäшиӓш номерӹштӹ сäрӹмӹсӓрӹмӹ.
 
== Сӧдергранын эстетикыжы ==
C.-ын поэзижӹм пäлӹшӹвлäпӓлӹшӹвлӓ, тӹдӹм шотеш пиштäтпиштӓт, яратат дäдӓ мастарлыкшым кӱкшӹн äклäтӓклӓт. Седӹ, 1920-шы ивлäлäнивлӓлӓн тӹдӹн поэзижӹ пиш ӹшке сӹнäнсӹнӓн дäдӓ оригинальный ылын. Поэтесса ти шотышты ӹшкежӹ тенге сирен коден: ”Лыдышвлäэм”Лыдышвлӓэм Поэзи агыл манын иктäтиктӓт ваштареш попаш ак тӹнгäлтӹнгӓл. Но лачокат лыдышвлäлыдышвлӓ ылыт манынат келесен ам керд. ЛыдышвлäлäнЛыдышвлӓлӓн ритмым пуаш цацымем годым, иктӹм ынгылышым: ирӹкӹм пумыкем веле, лыдышвлäэмлыдышвлӓэм виäнвиӓн дäдӓ келгӹ шaнымышaн лит. Тенге ӹштен, ритм шайыл вӹреш кодеш. ЛыдышвлäэмЛыдышвлӓэм фрагментäнфрагментӓн шанымашвлäшанымашвлӓ семӹнь ынгылымыла, мам кӧргӹштӹштӹ келесӹнем ылын, тидӹ интеллектем дон инстинктемӹн кӹцкӹштӹ. ЫшкӹлäнемЫшкӹлӓнем äкӹмӓкӹм пуаш тымень шонамат, лыдышвлӹштемӹт тидӹ шижäлтешшижӓлтеш. Нӹнӹм ӹшкӹмӹн вилäнвилӓн, интуицилäнинтуицилӓн дäдӓ интеллектлäнинтеллектлӓн ӹнянӹшӹ эдемӹн шанымышвлäшанымышвлӓ семӹнь ынгылымыла. Махань ылмем, пäлемпӓлем дäдӓ тидӹ гӹц ӹшкӹмемӹм изи äкӓк доно äклӹмемӓклӹмем ак шо, тенге ӹштӹшäшлыкӹштӹшӓшлык ам ыл.” Поэтессын лыдышвлäжӹмлыдышвлӓжӹм ӹлӹмӹжӹ годым акцептируйыделыт (яралеш лыкделыт), нӹнӹм утла йäлӹнешйӓлӹнеш шотленӹт, поэзиштӹжӹ нимахань ритм уке манын попенӹт. МаханьвлäМаханьвлӓ тӹдӹн лыдышвлäжӹлыдышвлӓжӹ, шергäкäншергӓкӓн лыдшы тиштӹ С.-ын поэзижӹ доно пäлӹпӓлӹ лиäтлиӓт.
 
[[Category:Суоми персоналивлäперсоналивлӓ|С]]
[[Category:сирӹзӹвлäсирӹзӹвлӓ|С]]
 
[[da:Edith Södergran]]
13 546

правок